دنیای جهنمی سیاره زهره شاید زمانی تا 90 درصد پوشیده از اقیانوس بوده باشد
به گزارش مجله جام جهان، سیاره زهره با دمای ذوب کننده و جو خفقان آور امروزی اش، روزگاری اقیانوس های باستانی داشته که بیش از 90 درصد سطح آن را می پوشاندند. دانشمندان با تحلیل دوباره داده های راداری فضاپیمای ماژلان (Magellan) متوجه شده اند که عوارض ساختاری و عوارض زمین شناختی سطح سیاره فقط ناشی از فعالیت های آتشفشانی نیستند، بلکه محتمل است حاصل رسوبات ته نشین شده در کف دریاهای کهن باشند. اگر این فرضیه درست باشد، همزاد شرور زمین حدود یک میلیارد سال پیش حجم عظیمی از آب را در خود جای داده بود. این یافته نو نگرش ما را نسبت به تحول سیارات خاکی کاملاً تغییر می دهد و نشان می دهد سیاره ای که امروز شبیه به جهنم است، زمانی محیطی کاملاً مرطوب و مستعد برای شکل گیری حیات داشته است.
تحقیقات نو جغرافیدانان برجسته نشان می دهد شواهد وجود آب در زهره در قالب ترک های چندضلعی عمیق و کانال های بسیار طولانی روی پوسته این سیاره به جای مانده است. اقیانوس های باستانی زهره حدود 40 درصد از حجم آب دریاهای امروز زمین را تشکیل می دادند و بستر بزرگی از خاک و گل رس را در زیر خود داشتند. با خشک شدن تدریجی این آب ها، لایه های متراکم لجن منقبض شده و شبکه ای از شکستگی های کیلومتری ایجاد نموده اند. این الگوها دقیقاً مشابه سیستم های گسلی چندضلعی هستند که در کف اقیانوس های زمین دیده می شوند. چنین تشابه حیرت انگیزی فرض آتشفشانی بودن محض تمام سطوح زهره را به چالش می کشد و دریچه ای تازه به سوی تاریخچه سیاره شناسی منظومه شمسی می گشاید.
ردپای دوم این آب های از دست رفته در کانال های عریض و طویلی به نام کانالی (canali) دیده می گردد که بعضی از آن ها هزاران کیلومتر طول دارند. تا پیش از این تصور می شد جریان های مذاب آتشفشانی این شکاف ها را کنده اند، اما طول بیش از حد آن ها این تحلیل را زیر سوال می برد. پژوهشگران اکنون بر این باورند که جریان های قدرتمند زیرزمینی و رسوبی در اعماق اقیانوس کهن، این فرسایش های بزرگ را به وجود آورده اند. علاوه بر این، برجستگی های چین خورده در دشت های کم ارتفاع زهره احتمالاً روی لایه های ضخیم نمک به جای مانده از تبخیر دریاها شکل گرفته اند، رفتاری که یادآور رویداد بحران شوری مسینین در 5.5 میلیون سال پیش در دریای مدیترانه زمین است.
ساختار چندضلعی و راز کانال های عمیق زهره
رویکرد فوق العاده مجذوب نماینده دانشمندان در این تحقیق، مقایسه رفتارهای زمین شناختی زهره با پدیده های ناشناخته در اعماق اقیانوس های زمین است. تحول اقلیمی زهره یک شبه رخ نداد، بلکه با تبخیر تدریجی آب ها، لایه ای از نمک به ضخامت لااقل 64 متر روی پوسته باقی ماند که فشار سنگین آن تغییر شکل های وسیعی در سطح سیاره ایجاد کرد. تصور اینکه سیاره ای با ابرهای اسید سولفوریک و فشار جوی 90 برابر زمین، زمانی دارای امواج خروشان و جریان های آبی عمیق بوده، هوش از سر هر علاقه مند به کیهان شناسی می برد. این مقدار نمک نه تنها ناشی از تبخیر آب است، بلکه گواهی بر وجود یک چرخه رسوبی طولانی مدت در تاریخ این سیاره همسایه به شمار می رود.
نگاهی به اثرات این دگرگونی، سناریوی وحشتناکی از اثر گلخانه ای شدید را جلوی چشم ما می گذارد که توانسته یک سیاره زنده را به کوره ای مذاب تبدیل کند. در زمانی که زهره هنوز اقیانوس های خود را حفظ نموده بود، حیات روی زمین در حال شکل گیری و تثبیت بود و شاید هر دو سیاره شانس های برابری برای میزبانی از موجودات زنده داشتند. سرنوشت تلخ زهره هشدار سختی برای آینده اقلیم زمین است و نشان می دهد یک تغییر جوی افسارگسیخته چطور می تواند تمام آب های سطح یک سیاره را به فضا بفرستد و سرزمینی سرسبز را به برهوتی مرگبار تبدیل کند. سرنوشت اقیانوس های زهره باید درس عبرتی بزرگ برای مدیریت زیست کره زمین باشد.
ماموریت های آینده و رمزگشایی از رازهای جهنم منظومه
در ادبیات علمی تخیلی و کتاب های قدیمی تر دهه پنجاه میلادی، زهره همیشه به عنوان سیاره ای مستور در میان جنگل های بارانی و باران های مداوم تصویر می شد، اما داده های فضاپیمای ماژلان در دهه نود این رویای شیرین را ویران کرد. با این حال، فرضیه نو وجود دریاها تا حدی آن متون داستانی قدیمی را در قالبی علمی و مرتبط با گذشته های دور بازسازی می نماید. خطاهای علمی گذشته درباره جو و پوسته این سیاره نشان می دهد که دانشمندان تا چه حد تحت تاثیر فوران های آتشفشانی بی شمار زهره قرار داشتند و از آنالیز احتمال وجود فرآیندهای آبی غافل شده بودند. اصلاح این برداشت ها نشان دهنده پویایی علم در بازخوانی تاریخچه کائنات است.
برای تایید نهایی این ادعاهای جنجالی، جامعه علمی منتظر مأموریت های ان ویژن (EnVision) آژانس فضایی اروپا و ورتاس (VERITAS) ناسا است تا نقشه فوق العاده دقیقی از عوارض سطح این دنیا مرموز تهیه نمایند. این رادارهای پیشرفته قادرند جنس دقیق سنگ ها و لایه های نمکی را تشخیص دهند و تعیین نمایند که آیا این فرسایش ها واقعاً به وسیله جریان آب اجرا شده یا مواد مذاب آتشفشانی. ماموریت های نو پس از سال ها بی توجهی به زهره، دوباره توجه جوامع بین المللی را به این همسایه سوزان جلب نموده اند تا پرده از اسرار نهفته در زیر ابرهای غلیظ دی اکسید کربن بردارند.
تاثیر تحول اقلیمی زهره بر جستجوی حیات فرازمینی
شناخت تاریخچه زهره تاثیر مستقیمی بر نحوه جستجوی ما برای یافتن سیارات قابل سکونت در خارج از منظومه شمسی دارد و معیارهای شناسایی سیارات فراخورشیدی را تغییر می دهد. اگر سیاره ای در مرز بیرونی ناحیه قابل سکونت بتواند برای میلیاردها سال اقیانوس های خود را حفظ کند، شانس کشف زیست در کیهان بسیار بالاتر خواهد رفت. آنالیز دقیق تغییرات این دنیا همسایه، افق های تازه ای در اخترزیست شناسی می گشاید و دانشمندان را مجاب می نماید که حتی بیابان های برهوت و سوزان فضایی را هم به عنوان گزینه هایی با گذشته ای حیات بخش در نظر بگیرند.
منبع: Earth & Planetary Science Letters
منبع: یک پزشک